Veranderende zorgvraag vraagt om slimme technologieën

22-03-2019
Toenemende vergrijzing leidt tot een complexere en grotere zorgvraag. Tegelijkertijd is er te weinig zorgpersoneel en staan budgetten flink onder druk. Deze issues vragen om innovatieve oplossingen en techniek kan daaraan een bijdrage leveren. Ga maar na, over een paar jaar is er in Nederland een tekort van 150.000 mensen in de zorg. Dat tekort kun je opvangen door - in mijn visie - het anders inrichten van processen met ondersteuning van slimmere technologie.” Aan het woord is Tom Brandsma, cum laude afgestudeerd bij de Master Personal Leadership in Innovation and Change van Zuyd Hogeschool, nu aangeboden door Zuyd Professional. Hij spreekt enthousiast over de mogelijkheden van tablets, maar ook over andere technologieën zoals wearables en insidables, die de toekomst hebben. De uitkomsten van zijn onderzoek zijn op zijn minst frappant te noemen.

Noodzaak acceptatie technologieën in de zorg
Tom Brandsma deed voor zijn master bij twee grote ouderenzorgorganisaties een jaar lang onderzoek naar de factoren die het gebruik van technologie door medewerkers in de ouderenzorg kunnen bevorderen en optimaliseren. Brandsma: “Ik richtte me voor mijn onderzoek op het gebruik van niet-mobiele tablets die op kamers van cliënten hingen en waar medewerkers met een druppel (tag) op kunnen inloggen. Ik bekeek onder andere tijdens welke dagdelen de tablets het meest werden gebruikt en welke functionaliteiten, zoals cameramonitoring, inzien van protocollen, oproepen afhandelen en het raadplegen van het Elektronisch Cliënten Dossier (ECD), werden gebruikt.

Tot ieders grote verbazing gebruikten 27% van de zorgmedewerkers de tablets helemaal niet en werden met name in de nachten en ochtenden de tablets intensiever gebruikt. Wat bleek: ‘s nachts schakelden de zorgmedewerkers de cameramonitoring (met toestemming) in om te zien of cliënten in orde waren. Deze virtuele ronde werd door medewerkers bijzonder gewaardeerd, omdat het de kwaliteit van leven van cliënten verbetert. Monitoring op afstand voorkomt immers dat je fysiek door een gebouw moet lopen en je cliënten in hun slaap stoort. ‘s Ochtends werd de tablet ook redelijk goed gebruikt vanwege het raadplegen van het ECD, maar verder werden aangeboden functionaliteiten niet of nauwelijks gebruikt.”

Ontwikkelingen noodzaken tot verandering
Op basis van verder onderzoek concludeerde Brandsma bovendien dat twee factoren een sterke invloed hebben op de attitude van de zorgmedewerkers ten opzichte van technologiegebruik. Namelijk, hoe eenvoudiger de techniek, hoe hoger de bereidheid tot gebruik (effort expectancy). Én hoe meer ondersteunend de techniek is in de uitoefening van het werk, hoe hoger ook weer de bereidheid tot gebruik (performance expectancy).

“Mijn onderzoek wees uit dat de grootste voorspeller voor positief gebruik de performance expectancy ofwel de ondersteuning in het werk was. Hier lag bij beide organisaties juist ook het knelpunt. De traagheid van de tablets, inlogproblemen met druppels, de beperkte beschikbare informatie… het waren allemaal redenen waarom medewerkers hun werk niet goed konden uitoefenen en dus oorzaken voor het uitblijven van effectief en efficiënt gebruik van de tablets. Bijzonder jammer, want slimme techniek stelt ons - en dus ook de zorg - in staat om juist beter te werken en dat is gezien de ontwikkelingen in de zorg ook hard nodig.”

Wearables en insidables zijn de toekomst
Brandsma vervolgt enthousiast: “Je kunt nu al thuis een medicijndispenser krijgen. Een apparaat dat dagelijks medicijnen afgeeft en met een sensor ziet of de cliënt zijn medicijnen uit de dispenser haalt. Dat bespaart een rit van 5 tot 10 minuten naar een cliënt. Daarnaast heb je zogeheten wearables, zoals slimme horloges waarmee je een ECG kan maken of slimme pleisters die vitale gezondheidswaarden meten. Op niet al te lange termijn krijgen we ook insidables, zoals e-pillen die je inslikt en die continu je gezondheidstoestand monitoren. Via je smartphone kan je dan zelf, maar ook je arts, alles volgen.

Je kunt straks dus met technologie voorspellende gezondheidszorg bieden, een fysieke afstand overbruggen en zeer cliëntgericht werken. Dat kan ook met tablets. Je kunt straks nog beter gebruik maken van de aanwezige spraaktechnologie die daarin al is verwerkt. Een tablet kan dan zien op welke locatie je bent, het dossier van de cliënt ter plekke openen en terwijl een medewerker waardes meet bij de cliënt en ze hardop uitspreekt, worden ze door de tablet geregistreerd. Een zorgmedewerker hoeft dan niet achteraf meer gegevens in te voeren, bespaart tijd en kan bijvoorbeeld meer persoonlijke tijd voor de cliënt vrijmaken of meer cliënten helpen.”

Digitaal analfabetisme aanpakken
“Niet iedereen is in de zorg overigens altijd even enthousiast over de toepassingen van nieuwe technieken, hoewel er natuurlijk altijd innovators en early adopters in organisaties zijn. Mensen hechten aan een status quo en behoud van wat ze kennen. Ze gaan soms met de hakken in het zand, omdat ze menen dat door de inzet van technologie het persoonlijke aspect van het werk vermindert. Ze realiseren zich echter onvoldoende dat we een grote uitdaging hebben qua arbeidsmarkt en toenemende zorgvraag. Wat ook absoluut niet meehelpt bij de acceptatie van nieuwe technieken is dat mensen soms onvoldoende digitaal vaardig zijn. Ook dat moeten organisaties in ogenschouw nemen als ze verbeteringen willen doorvoeren.”

Carrièreswitch
Brandsma heeft na zijn studie flinke stappen gemaakt: “De master heeft me geen windeieren gelegd. Integendeel. Naast de kennis die ik opdeed over innovatie- en verandermanagement, heb ik ook een persoonlijke ontwikkeling tijdens mijn studie doorgemaakt. Dat resulteerde na de opleiding in een carrièrestap en het besluit om naast mijn vaste baan als secretaris van de Raad van Bestuur van Zorgstichting ’t Heem in Brabant ook voor mezelf te beginnen en TB consultancy op te richten.

Ik heb echt het maximale uit de opleiding gehaald. Ik maak nu pijn- en verbeterpunten inzichtelijk bij organisaties, adviseer over zorgtechnologie, werk aan procesoptimalisatie en zorg dat innoveren als thema op de agenda van organisaties blijft staan. Ik geef toe: een master in drie-en- een-half jaar halen was geen gemakkelijke opgave naast mijn fulltimebaan, maar wel absoluut aan te raden.” 

Wil jij je net als Tom verder ontwikkelen? Kijk dan voor meer informatie of om je aan te melden op de Master Personal Leadership in Innovation and Change. Heb je nog vragen neem dan contact met ons op via +31 (0) 88 989 30 00 of info@zuydprofessional.nl